5 złotych polskich, 8 czerwca 1794
(banknot jednostronny)


 

Nr. Katalogowy:

A1 - przejdź do cennika

Nominał:

5 złotych polskich

Data Emisji:

8 czerwca 1794

Oznaczenia Serii:

a) serie N.A 1., N.B 1., N.C 1., N.D 1., N.E 1., N.F 1., N.G 1., N.H 1., 
b) seria N.A 1. - błąd w wyrazie wszelkich jest wszlkich opuszczono literę e
c) serie N.A.2., N.C.2. - (serie N.A.2. - N.F.2. mają przed numeracją znak N)
d) seria N.B2 (bez kropki po literze B) - podwójny błąd - w wyrazie funduszow   brak kreski nad lirerą o lub jest funduszuw także Uchwały  jest Uchwaly oraz będzie  jest bedzie
e) seria N.D.2. błąd w wyrazie Narodowey jest Narodawey
f) serie N.E.2, N.F.2. - błąd w wyrazie wszelkich jest wszlkich opuszczono literę e

Wymiary:

95 x 182 (wymiary uśrednione)

Awers:

U góry na środku symbole wolności (frygijska czapka, uzbrojenie sankiulotów, baszty murów więziennych, łańcuchy absolutyzmu, gromy ludu i skrzydła wolności - elementy emblematu zapożyczone z zfrancuskiej symboliki rewolucyjnej), wyżej z lewej Orzeł i z prawej Pogoń; 
tekst uchwały: Na Pięć Złotych polskich/: rachuiąc z iedney|Grzywny Kolońskiej Złłch polch 841\2 Monety|Srebrnej:/ które Skarb Narodowy każdemu Uka=|zicielowi ninieyszego Biletu z funduszow|na umożenie Biletow Skarbowych prze=|znaczonych y na ogólnych Dobrach Na=|rodowych hypotekowanych zapłaci oraz|we wszelkich dochodach Publicznych we=|dług powyższy Uchwały Rady Naywyż=|szey Narodowey przyimować będzie - grafika i tekst w kolorze ciemnobrązowym (umbry palonej) - miedzioryt; znaki zabezpieczające: z lewej litera B (Bilet) i z prawej litera S (Skarbowy), wokół liter papier jaśniejszy wybarwiany chemicznie; centralnie między literami obłamany stempel suchej pieczęci Dyrekcji Biletów Skarbowych; podpisy i kolejny numer banknotu są znaczone odręcznie atramentem; całość zamknięta ozdobnym obramowaniem w kolorze brązowym wykonana techniką drzeworytniczą.

Rewers:

bez nadruków.

Numeracja:

brązowa wykonana atramentem - od 1 do 5 cyfr przed numerem znak No.,No lub N=o

Znak Wodny:

na  sicie czerpaka haftowano nitką lub drucikiem rysunek znaku wodnego (filigranu),  który tworzył pewnego rodzaju zgrubienie. Masa papierowa rozlana na sicie była w tym miejscu cieńsza od masy rozprowadzonej na pozostałej części sita. Ślad filigranu uwidaczniał się dzięki większej przejrzystości w danym miejscu arkusza. Najstarszy znany filigran pochodzi z 1282 roku z papierni Fabriano we Włoszech. Jedną z najstarszych polskich papierni świeckich jest papiernia założona przez Bonerów w Balicach na przełomie XV i XVI wieku, posiadająca jako znak wodny podwójną lilię

Podpisy:

poz. a, b - J. (Jan) Fechner, A. (Antoni) Reykowski
poz. c, d, e, f - M. (Maciej) Skaławski, T. (Tomaswz) Żarski

Autor:

Jędrzej Kapostas (1757 - 1796) - projekt ogólny,
Karol M. Groll - projekt symboli wolności oraz nadzór nad wykonaniem matryc miedziorytniczych przez rytowników oficyny.

Drukarnia:  Fabryka Jana Abrahama Willinga, Warszawa. 
W Obiegu:  od 16 sierpnia 1794 do 6 listopada 1794.
Uwagi:

papier czerpany cienki jasnofioletowy barwiony w masie, produkcji firmy holenderskiej lub flamandzkiej z ich własnymi znakami wodnymi.Inskrypcje na stemplach suchej pieczęci 5 -złotówek - poz. a, b: WOLNOŚĆ | CAŁOŚĆ | NIEPODLE | GŁOŚĆ, oraz poz. c, d, e, f: D | (W)OLNOŚĆ | CAŁOŚĆ | NIEPODLE | GŁOŚĆ. Bilety skarbowe 5, 10, 25, 50, 100, 500 i 1000 złotych polskich zszywane były po 500 sztuk i oprawiane w płótno. Wydając bilety odcinano je ręcznie od grzbietu zszywki mniej więcej w połowie ozdobnego napisu BILET SKARBOWY. Odcięcia od grzbietu zszywki nie są na wszystkich egzemplarzach jednakowe, stąd też długość poszczególnych banknotów była różna. Wysokość biletów 5, 10, 25 i 50zł razem z główką wynosiła 240mm, a 100, 500 i 1000zł wynosiła 235mm. Bilety także rozcinano ręcznie, co również zróżnicowało ich wymiary w szerokościach. Dlatego wymiary biletów od 5 do 1000zł zostały uśrednione. Biletów pięciozłotowych wydrukowano łącznie 59 400 sztuk. Znane są egzemplarze bez suchej pieczęci, jak i egzemplarze z nagłówjami nie rozcięte: N.C.2 No15389 z N.D.2 No15390 z N.E.2 No15387 z N.F.2 No 153888 oraz N.E.2 z No15397 z N.F.2 No15398.

 

awers banknotu

przykłady znaku wodnego

 ilustracje i tekst skopiowano nieodpłatnie z Katalogu polskich pieniędzy papierowych od 1794
za zgodą autora Czesława Miłczaka


BACK - HOME