Królestwo Polskie
(KRÓLESTWO KONGRESOWE, KONGRESÓWKA)
1794


 

                Królestwo Polskie, nazwane przez współczesnych Królestwem Kongresowym lub Kongresówką, utworzone w 1815 roku decyzją Kongresu Wiedeńskiego z ziem Księstwa Warszawskiego, bez ziem poznańskich, bydgoskich, Podgórza i okręgu krakowskiego. Królestwo Polskie zajmowało obszar 126 953 km2 do 1912 roku 128,5 tys. km2 i było efektem kolejnego podziału Polski. Wielkie Księstwo Poznańskie zostało prowincją Prus, Małopolska przypadła Austrii i została nazwana Królestwem Galicji i Lodomerii. Odrębnym tworem była Rzeczpospolita Krakowska, która istniała do 1846 roku, a następnie została włączona do Austrii. Białostocczyznę włączono do Cesarstwa Rosyjskiego. Kraj podzielono na województwa: krakowskie, kaliskie, sandomierskie, lubelskie, płockie, mazowieckie, podlaskie i augustowskie.
               Ustrój Królestwa Polskiego określała Konstytucja Królestwa Polskiego do powstania listopadowego 1830 - 1831. Królestwo było monarchią połączoną unią personalną z Rosją, z carem jako królem. Było pozbawione odrębnej polityki zagranicznej, lecz miało polski sejm - zwoływany co dwa lata, rząd i wojsko. Na czele armii stał wielki książę Konstanty. 
               W wyniku usilnych starań Ministra Przychodów i Skarbu Xawerego Druckiego - Lubeckiego oraz Sekretarza Stanu Stefana Grabowskiego, cesarz Mikołaj I wydał dekret królewski z 17/29 stycznia 1828 roku, ustanawiający w Królestwie Polskim Bank Polski. Otwarcie Banku w Warszawie nastąpiło 6 maja 1830 roku. Bank Polski upoważniony był do wprowadzania do obiegu biletów kasowych z datą 1824 r. oraz emitowania własnych biletów bankowych.
               Po klęsce powstania listopadowego, na podstawie Statutu Organicznego, Królestwo Polskie utraciło charakter odrębnego państwa i odtąd stanowiło integralną część Cesarstwa Rosyjskiego. Wprowadzono rosyjski system monetarny (1841) i rosyjski kodeks (1847).
               Po upadku powstania styczniowego ostatecznie zlikwidowano odrębność Królestwa Polskiego. W urzędowej nomenklaturze nazwę Królestwo Polskie zastąpiono określeniem Kraj Przywiślański. W 1866 roku dokonano nowego podziału kraju na gubernie: warszawską, płocką, kaliską, piotrkowską, kielecką, radomską, lubelską, siedlecką, łomżyńską i suwalską. W 1874 roku namiestnika zastąpiono generał-gubernatorem, kraj poddano intensywnej rusyfikacji. Działalność Banku Polskiego zakończono 15 października 1894 roku. Stuletnie dzieje Królestwa Polskiego pod rządami caratu zamyka zajęcie w drugiej połowie 1915 roku Królestwa przez wojska niemieckie i austriackie. Okupacja niemiecka (Generalne Gubernatorstwo Warszawskie) i austriacka (Generalne Gubernatorstwo Lubelskie) trwała do 11 listopada 1918 roku.
               Obieg pieniądza na ziemiach polskich w obrębie granic Królestwa Polskiego można podzielić na:
- pieniądz złotowy w okresie autonomii Królestwa Polskiego 1815 - 1830,
- pieniądz złotowy Banku Polskiego w Królestwie Polskim 1830 i 1831,
- pieniądz rublowy Banku Polskiego w Królestwie Polskim i okresie rusyfikacji 1841 - 1866
- pieniądz rublowy Cesarstwa Rosyjskiego 1867 - 1915

 ilustracje i tekst skopiowano nieodpłatnie z Katalogu polskich pieniędzy papierowych od 1794 za zgodą autora Czesława Miłczaka


BACK